<<Lexicon
Nguồn: https://courses.aynrand.org/lexicon/theme-literary/
Bốn thuộc tính cốt yếu của một tiểu thuyết là: Chủ đề — Cốt truyện — Xây dựng tính cách nhân vật — Phong cách.
Đó là các thuộc tính, chứ không phải những phần không thể tách rời. Chúng ta có thể tách riêng từng cái về mặt khái niệm vì mục đích nghiên cứu, nhưng phải luôn nhớ rằng chúng liên kết với nhau và một cuốn tiểu thuyết là tổng thể của các thuộc tính này. (Nếu một cuốn tiểu thuyết hay, thì đó là một tổng thể không thể chia cắt).
Bài viết: Những nguyên tắc văn học cơ bản (Basic Principles of Literature)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Chủ đề là sự đúc kết ý nghĩa trừu tượng của một tiểu thuyết. Chẳng hạn, chủ đề của tiểu thuyết Atlas Shrugged là: “Vai trò của trí óc đối với sự tồn tại của con người”. Chủ đề tiểu thuyết Les Misérables (Những người khốn khổ) của Victor Hugo: “Sự bất công của xã hội đối với những tầng lớp nghèo khổ”. Chủ đề của tiểu thuyết Gone with the Wind (Cuốn theo chiều gió): “Tác động của cuộc Nội chiến đối với xã hội ở miền Nam”.
Chủ đề có thể là thuần túy triết lý hoặc có thể là một sự khái quát thuộc phạm vi hẹp hơn. Nó có thể trình bày một lập trường triết lý-đạo đức xác thực hay một góc nhìn lịch sử thuần túy, như mô tả về một xã hội nhất định trong một thời đại nhất định. Không có các quy tắc hay giới hạn nào trong việc lựa chọn chủ đề, miễn là nó có thể truyền đạt dưới dạng một tiểu thuyết. Nhưng nếu một tiểu thuyết không có chủ đề rõ ràng – tức là nếu các sự kiện của nó không cho biết điều gì – thì đó là một cuốn tiểu thuyết dở tệ; nhược điểm của nó là thiếu sự hợp nhất.
Có thể cải biến nguyên tắc nổi tiếng về kiến trúc của Louis H. Sullivan, “Hình dáng theo sau công năng”, thành: “Hình thức theo sau mục đích”. Chủ đề của một tiểu thuyết xác định mục đích của nó. Chủ đề đặt ra tiêu chuẩn chọn lọc của nhà văn, định hướng vô số điều mà nhà văn phải lựa chọn và đóng vai trò chủ thể hợp nhất cuốn tiểu thuyết đó.
Bởi vì tiểu thuyết là một sự tái tạo hiện thực, chủ đề của nó phải được kịch tính hóa, nghĩa là, được trình bày dưới dạng hành động. Cuộc sống là một tiến trình hành động. Toàn bộ nội dung thuộc về ý thức của con người — tư duy, tri thức, ý niệm, giá trị — chỉ có một hình thức diễn đạt tối thượng: bằng hành động của con người; và chỉ có một mục đích tối thượng: hướng dẫn hành động của con người. Vì chủ đề tiểu thuyết là ý niệm về tồn tại của con người hoặc liên quan đến tồn tại của con người, nên chủ đề phải được thể hiện ở tác động của nó lên hành động của con người, hoặc sự biểu đạt của nó trong hành động của con người.
Bài viết: Những nguyên tắc văn học cơ bản (Basic Principles of Literature)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Nguyên tắc cốt yếu của một tiểu thuyết hay [là]: chủ đề và cốt truyện của một tiểu thuyết phải được hợp nhất — hợp nhất hoàn toàn như tâm trí và cơ thể hay suy nghĩ và hành động trong một quan điểm có-lý-trí về con người.
Sự liên kết giữa chủ đề và các sự kiện trong tiểu thuyết là một yếu tố mà tôi gọi là chủ-đề-then-chốt. Đó là bước đầu tiên của việc diễn dịch một chủ đề trừu tượng thành một câu chuyện. Không làm vậy thì sẽ không thể xây dựng được cốt truyện. Chủ-đề-then-chốt là xung đột hay “tình huống” trung tâm của câu chuyện — xung đột về mặt hành động, tương ứng với chủ đề và đủ phức tạp để tạo ra sự tiến triển có chủ đích của các sự kiện.
Chủ đề là cốt lõi trong ý nghĩa trừu tượng của một tiểu thuyết — chủ-đề-then-chốt là cốt lõi của các sự kiện trong tiểu thuyết.
Bài viết: Những nguyên tắc văn học cơ bản (Basic Principles of Literature)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Chủ đề của một cuốn tiểu thuyết chỉ có thể được chuyển tải thông qua các sự kiện trong cốt truyện. Các sự kiện trong cốt truyện phụ thuộc vào việc xây dựng tính cách của nhân vật, những nhân vật thực hiện các sự kiện đó — và việc xây dựng tính cách nhân vật không thể thành công nếu không thông qua các sự kiện của cốt truyện. Cốt truyện lại không thể xây dựng được nếu không có chủ đề.
Đây là dạng hợp nhất mà bản chất của một tiểu thuyết cần có. Và là lý do tại sao một tiểu thuyết hay phải là một tổng thể không thể tách rời: mỗi phân cảnh, mỗi trình tự và mỗi đoạn văn của một cuốn tiểu thuyết hay đều phải cùng tham gia, đóng góp và thúc đẩy cả ba thuộc tính chính yếu của nó: chủ đề, cốt truyện, xây dựng tính cách nhân vật.
Bài viết: Những nguyên tắc văn học cơ bản (Basic Principles of Literature)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Những ai quan tâm đến việc phát triển suy nghĩ của tôi theo trình tự thời gian…có thể xem xét sự tiến triển từ chủ đề mang tính chính trị trong We the Living đến chủ đề thuộc về siêu hình học ở tác phẩm Atlas Shrugged.
Bài viết: Preface (Lời tựa)
Tựa sách: For the New Intellectual (Dành cho Trí thức mới)
[We the Living] được xuất bản vào năm 1936 và tái bản vào 1959. Chủ đề của tác phẩm này là: cá nhân đối với nhà nước; giá trị tối thượng của sự sống con người và cái ác của nhà nước toàn trị vốn tuyên bố có quyền hy sinh sự sống này.
Bài viết: We the Living (Chúng ta những thực-thể-sống)
Tựa sách: For the New Intellectual (Dành cho Trí thức mới)
[Anthem] được xuất bản ở Anh vào năm 1938. Chủ đề của tác phẩm này là: ý nghĩa cái-vị-thân của con người
Bài viết: Anthem (Thánh ca)
Tựa sách: For the New Intellectual (Dành cho Trí thức mới)
[The Fountainhead] được xuất bản năm 1943. Chủ đề của tác phẩm là: cá nhân so với tập thể, không phải trong chính trị, mà trong linh hồn con người; động cơ tâm lý và tiền đề cơ bản sản sinh ra tính cách của một người theo thuyết cá nhân và một người theo thuyết tập thể.
Bài viết: Suối Nguồn (The Fountainhead)
Tựa sách: For the New Intellectual (Dành cho Trí thức mới)
[Atlas Shrugged] được xuất bản vào năm 1957. Chủ đề của tác phẩm là: Vai trò của trí óc đối với sự tồn tại của con người — và, với tư cách hệ quả tất yếu, sự minh họa cho một triết lý đạo đức mới: đạo đức của một cá nhân tư lợi có-lý-trí.
Bài viết: Atlas Shrugged (Atlas nhún vai)
Tựa sách: For the New Intellectual (Dành cho Trí thức mới)
<<Trở lại danh mục thuật ngữ>>
REASON 