<<Lexicon
Nguồn: https://courses.aynrand.org/lexicon/plot/
Cốt truyện là sự tiến triển có chủ đích của các sự kiện được kết nối một cách hợp lý dẫn đến giải pháp cho một cao trào.
Từ “có chủ đích” trong định nghĩa này áp dụng ở hai chỗ: cho tác giả và cho các nhân vật trong tiểu thuyết. Nó yêu cầu tác giả lập ra một cấu trúc hợp lý của các sự kiện, một trình tự trong đó mỗi sự kiện chính được kết nối, xác định bởi và tiến triển từ các sự kiện trước đó của câu chuyện — một trình tự mà trong đó không có gì là vô nghĩa, tùy tiện hay tình cờ, sao cho các sự kiện hợp lý thì chắc chắn dẫn đến một giải pháp hoàn thiện.
Không thể xây dựng được một trình tự như vậy nếu các nhân vật chính của tiểu thuyết không cùng tham gia theo đuổi một mục đích nào đó — trừ phi họ được thúc đẩy bởi một mục tiêu nào đó dẫn dắt hành động của bản thân. Trong đời thực, chỉ có quá trình tạo ra kết quả cuối cùng — tức là, quá trình chọn lựa mục tiêu, sau đó thực hiện các bước để đạt được mục tiêu — mới có thể mang lại sự gắn kết hợp lý, tính liên tục và ý nghĩa đối với các hành động của một người. Chỉ những người phấn đấu để đạt được mục đích mới có thể vượt qua một chuỗi các sự kiện có ý nghĩa.
Trái ngược với các học thuyết văn học thịnh hành ngày nay, chủ nghĩa hiện thực đòi hỏi tiểu thuyết phải có cấu trúc cốt truyện. Tất cả những hành động của con người đều hướng-mục-tiêu, dù trong ý thức hay tiềm thức; việc không có mục đích là trái với bản chất của con người: đó là trạng thái bệnh tâm thần. Do đó, nếu ta muốn thể hiện con người đích thực của mình — như bản chất của chính ta về mặt siêu hình, trong hiện thực — ta phải thể hiện bản thân bằng hành động hướng-mục-tiêu.
Bài viết: Basic Principles of Literature (Những nguyên tắc văn học cơ bản)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Trình bày một câu chuyện liên quan đến hành động có nghĩa là: trình bày câu chuyện dưới dạng các sự kiện. Một câu chuyện mà không có gì xảy ra thì không phải là một câu chuyện. Một câu chuyện với các sự kiện lộn xộn và ngẫu nhiên, là một sự kết hợp vụng về, hoặc cùng lắm là một biên niên sử, một hồi ký, một bản ghi chép báo cáo, chứ không phải tiểu thuyết.
Biên niên sử, dù có thực hay được sáng tác, có thể chứa đựng những giá trị nhất định; nhưng những giá trị này chủ yếu mang tính thông tin — về mặt lịch sử hay xã hội, tâm lý — chứ không phải chủ yếu mang tính mỹ học hay văn học; chúng chỉ một phần là văn học. Bởi vì nghệ thuật là sự tái tạo có chọn lọc và vì những sự kiện là các khối tạo dựng nên một tiểu thuyết, nên nhà văn mà không làm công việc chọn lọc các sự kiện thì tức là từ bỏ khía cạnh quan trọng nhất trong nghệ thuật của mình.
Bài viết: Basic Principles of Literature (Những nguyên tắc văn học cơ bản)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Vì cốt truyện là sự kịch tính hóa hành động hướng-mục-tiêu, nên nó phải căn cứ trên sự xung đột; đó có thể là xung đột nội tâm của một nhân vật hay xung đột về mục tiêu và giá trị giữa hai hay nhiều nhân vật. Vì các mục tiêu không tự động đạt được, nên kịch tính hóa việc theo đuổi mục đích phải bao gồm các trở ngại; phải bao gồm một sự mâu thuẫn, một cuộc đấu tranh — một hành động đấu tranh, nhưng không phải là một cuộc chiến dùng bạo lực thuần túy. Vì nghệ thuật là sự cụ thể hóa các giá trị, cho nên, [trong nghệ thuật] không có nhiều những lỗi kém cỏi về mặt thẩm mỹ — hay tẻ nhạt — giống như những trận đấu tay đôi, những cuộc rượt đuổi, trốn thoát và các kiểu hành động thể chất khác mà chẳng gắn liền với bất kỳ xung đột tâm lý hay ý nghĩa-giá trị (value-meaning) mang tính trí tuệ nào. Hành động thể chất theo nghĩa hẹp không phải là cốt truyện, cũng không phải là cái thay thế cho cốt truyện – như nhiều nhà văn dở tệ vẫn cố làm, đặc biệt là trong các bộ phim truyền hình ngày nay.
Đây là khía cạnh khác của sự phân đôi thân-tâm gây tai hại cho văn học. Ý tưởng hay trạng thái tâm lý tách khỏi hành động không tạo thành một câu chuyện — và hành động thể chất tách biệt với ý tưởng và giá trị cũng không tạo thành một câu chuyện.
Bài viết: Basic Principles of Literature (Những nguyên tắc văn học cơ bản)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Trong “đời thực”, một xung đột nào đó có thể được phân tán nhỏ ra và gieo rải rác suốt cuộc đời một con người dưới dạng thức những xung đột vô nghĩa, tuy nhiên, phân lập ra bản chất của xung đột đó, đưa nó vào [tác phẩm] thành một vấn đề hay một cảnh duy nhất mà người ta có thể tập trung quan sát rõ ràng, cô đọng một cơn mưa đạn kéo dài đều đặn thành một vụ nổ bom tấn — đó là chức năng cao nhất, khó khăn nhất và đòi hỏi khắt khe nhất của nghệ thuật.
Bài viết: Basic Principles of Literature (Những nguyên tắc văn học cơ bản)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
Cốt truyện của tiểu thuyết có vai trò chức năng tương tự như bộ khung thép của một tòa nhà chọc trời: Cốt truyện quyết định việc sử dụng, lắp đặt và phân bố tất cả các yếu tố khác. Các vấn đề như số lượng nhân vật, bối cảnh, mô tả, hội thoại, diễn tả nội tâm,… phải được xác định theo những gì cốt truyện có thể hàm chứa, tức là, phải hợp nhất với các sự kiện và góp phần vào sự tiến triển của câu chuyện. Đại loại giống như người ta không thể dồn những thứ nặng nề hay đồ trang trí dư thừa lên một tòa nhà mà không quan tâm đến độ bền của khung sắt, cũng vậy, người ta không thể chồng chất lên tiểu thuyết những thứ chẳng liên quan mà không quan tâm đến cốt truyện. Hệ quả, trong cả hai trường hợp, đều như nhau: sự sụp đổ của kết cấu.
Nếu các nhân vật trong tiểu thuyết tham gia vào những cuộc thảo luận trừu tượng dài hơi về những ý tưởng của họ, song những ý tưởng đó không liên quan gì đến các hành động hay sự kiện của câu chuyện, thì đó là một cuốn tiểu thuyết dở tệ…
Khi đánh giá một tiểu thuyết, ta phải chọn các sự kiện với tư cách là sự thể hiện ý nghĩa của tiểu thuyết, bởi vì đó chính là các sự kiện thể hiện nội dung câu chuyện. Chẳng có cuộc thảo luận bí truyền nào về các chủ đề siêu việt, gắn với một cuốn tiểu thuyết mà trong đó không có gì xảy ra ngoại trừ “chàng trai gặp cô gái”, mà lại có thể biến cuốn tiểu thuyết thành bất cứ chuyện gì khác ngoài “chàng trai gặp cô gái”.
Điều này dẫn đến nguyên tắc cốt yếu của một tiểu thuyết hay: chủ đề và cốt truyện của một tiểu thuyết phải được hợp nhất — hợp nhất hoàn toàn như tâm trí và cơ thể hay suy nghĩ và hành động trong một quan điểm có-lý-trí về con người.
Bài viết: Basic Principles of Literature (Những nguyên tắc văn học cơ bản)
Tựa sách: Tuyên ngôn Lãng mạn (The Romantic Manifesto)
<<Trở lại danh mục thuật ngữ>>
REASON 