<<Lexicon
Nguồn: https://courses.aynrand.org/lexicon/existent/
Nền tảng tri thức của con người là khái niệm về “thực-tồn” (Existent)—khái niệm về một thứ gì đó hiện hữu, có thể là một sự vật, một thuộc tính hoặc một hành động. Vì nó là một khái niệm, nên con người không thể hiểu biết nó một cách tường minh (explicitly) cho đến khi người đó đạt đến giai đoạn khái niệm. Nhưng nó lại ẩn ngầm (implicity) trong mỗi tri giác (nhận biết một sự vật là nhận biết rằng nó tồn tại) và con người hiểu được điều đó một cách ẩn ngầm ở cấp độ tri giác—tức là, con người nắm bắt được các thành phần cấu thành của khái niệm “thực-tồn”, nắm bắt dữ liệu mà sau này sẽ được khái niệm đó hợp nhất lại. Chính tri thức ẩn ngầm này giúp cho ý thức của con người tiếp tục phát triển.
(Có thể cho rằng khái niệm “thực-tồn” xuất hiện ẩn ngầm ngay ở cấp độ cảm giác—nếu trong phạm vi mà ý thức có thể phân biệt được ở cấp độ đó. Một cảm giác là cái cảm giác về điều gì đó, phân biệt rõ ràng với không có gì ở những khoảnh khắc trước và sau đó. Cảm giác không cho con người biết điều gì đang tồn tại, mà chỉ biết rằng có một điều gì đó tồn tại.).
Khái niệm “thực-tồn” (ẩn ngầm) này trải qua ba giai đoạn phát triển trong trí óc của con người. Giai đoạn đầu tiên là nhận biết của đứa trẻ về vật thể, về sự vật—đại diện cho cái khái niệm “thực thể (entity)” (ẩn ngầm). Giai đoạn thứ hai, liên quan chặt chẽ đến nó là nhận biết về những điều cụ thể, riêng biệt mà đứa trẻ có thể nhận ra và phân biệt với những thứ còn lại trong phạm vi tri giác của mình—đại diện cho cái khái niệm “tính nhận dạng (identity)” (ẩn ngầm).
Giai đoạn thứ ba bao gồm việc nắm bắt các mối quan hệ giữa những thực thể này bằng cách nắm bắt những điểm tương đồng và điểm khác biệt về những điểm nhận dạng của chúng. Điều này đòi hỏi phải chuyển đổi khái niệm “thực thể” (ẩn ngầm) thành khái niệm “đơn vị (unit)” (ẩn ngầm).
Bài viết: Cognition and Measurement (Sự nhận thức và sự đo lường)
Tựa sách: Introduction to Objectivist Epistemology (Giới thiệu về Nhận thức luận của Triết học Khách quan)
<<Trở lại danh mục thuật ngữ>>
REASON 