Không có dự án nào là nhỏ bé
SPL | TAL TSFANY
Nguyên bản SECRETS OF A PASSIONATE LIFE: A Thinker’s Guide to Profound Happiness
Thời gian, năng lượng và nhu cầu không thể né tránh khi chọn lựa
Cho đến lúc này, chúng ta đã thảo luận về tầm quan trọng của việc xác định rõ và kiểm chứng các giá trị tiềm năng dựa trên lý-trí, có-thể-thực-hiện và đích thực thuộc về bản thân mình. Chúng ta đã lập sơ đồ những giá trị này thành Thiên hà Giá trị và đào sâu hơn vào các chủ đề kết hợp của chúng. Bây giờ, tôi muốn nói đến cách đối phó với thực tế rằng thời gian của bạn trên trái đất này là hữu hạn, đòi hỏi phải ưu tiên các giá trị của bản thân một cách cẩn thận. Điều này có nghĩa là những giá trị nên được chọn lựa và tinh lọc kỹ càng. Không phải mọi thứ bạn yêu thích và coi trọng đều có thể, hay nên được theo đuổi ngay lập tức.
Chất lượng cuộc đời của bạn được xác định bởi chất lượng các giá trị và thứ tự ưu tiên trong việc theo đuổi chúng. Nhiều người mặc nhiên theo đuổi quá nhiều giá trị, mà không đánh giá đúng thời gian và nỗ lực cần thiết để theo đuổi thành công.
Trong khi phát triển một công ty phần mềm ở Thung lũng Silicon, tôi từng gặp một người đã làm việc cùng Steve Job ở Apple. Người này đã nói một điều làm tôi ngạc nhiên thích thú khi hiểu trọn vẹn ý nghĩa của câu đó: “Steve từng nói rằng không có dự án nào là nhỏ bé. Nếu Apple quyết định thiết kế các cửa hàng bán lẻ, chúng tôi sẽ làm điều đó một cách nghiêm túc. Vì vậy Steve đã tham gia vào việc chọn lựa vật liệu và màu sắc của sàn nhà cũng như sắp xếp mọi hạng mục trong cửa hàng, đó là chưa kể đến sắc độ xám mà chúng tôi sẽ dùng cho các biển chỉ dẫn nhà vệ sinh.”
“Không có dự án nào là nhỏ cả” Wow!
Điều này có nghĩa là nếu bạn xem trọng cuộc đời mình, thì những giá trị chủ đạo của bạn nên được xem như những dự án quan trọng. Nếu bạn hướng đến sự xuất sắc và kết quả vượt trội, bạn phải thừa nhận rằng những hành trình theo đuổi đó sẽ đòi hỏi đáng kể sự tư duy, việc lập kế hoạch và thực thi một cách chi tiết. Vậy nên, hãy chọn lựa giá trị của bản thân một cách cẩn thận. Công cụ sau đây được thiết kế để giúp bạn phát triển chính điều đó.
Bản đồ Giá trị
Ashley là một lập trình viên thành công, kiếm tiền giỏi nhưng có điều gì đó không ổn trong đời cô. Cô cảm thấy băn khoăn và không chắc chắn về bản thân mình. Trong cơn bức bách vì muốn cảm nhận được điều gì đó về đời mình, cô liên tục thực hiện những xê dịch bất thường, cố gắng thoát khỏi thế kẹt, nhưng mỗi lần xê dịch lại khiến cô cảm thấy càng bế tắc và trống rỗng. Cô chia tay bạn trai và bắt đầu hẹn hò. Điều đó không hiệu quả. Cô chuyển đến một ngôi nhà lớn hơn. Điều đó cũng không hiệu quả. Cô trở nên ám ảnh với việc tập thể hình nhiều giờ mỗi ngày để có một thân hình hoàn hảo, nhưng cảm giác bên trong không thay đổi nhiều.
Khi Ashley làm việc cùng tôi ở Happiness Team và xây dựng Thiên hà Giá trị của bản thân, có điều gì đó đang còn thiếu, nhưng cô vẫn chưa thể nhìn ra. Điều gì đó chính là chìa khóa cho sự chuyển đổi chính yếu trong đời cô, nó trở nên rõ ràng chỉ khi cô chuyển tiếp các giá trị chủ đạo của mình thành Bản đồ Giá trị.
Bản đồ Giá trị là gì? Đó là một khuôn khổ để sắp xếp các giá trị của bản thân theo loại thời gian và năng lượng cần có cho việc theo đuổi chúng. Những giá trị của bạn chỉ cạnh tranh với giá trị khác trong cùng địa hạt giá trị. Ví dụ, vào buổi sáng lúc có sự tập trung, tôi thực hiện những công việc sáng tạo, vào buổi chiều và tối tôi quan tâm đến các mối quan hệ của mình, đồng thời vào mỗi cuối tuần, tôi theo đuổi sở thích của bản thân. Điều đó nghĩa là tôi có thể theo đuổi nhiều giá trị có ý nghĩa vào những khoảng thời gian khác nhau.
Khung thời gian của bạn có thể khác. Bạn có thể thực hiện công việc sáng tạo của mình vào buổi tối và những việc vặt trong nhà vào buổi sáng, nhưng vẫn áp dụng cùng nguyên tắc – tất cả chúng ta đều có năng lực tinh thần sáng tạo hữu hạn và khoảng thời gian hữu hạn dành cho những kiểu theo đuổi giá trị khác nhau. Viết code, thiết kế nhà hay chẩn đoán kết quả xét nghiệm máu của bệnh nhân sẽ khác với việc tán gẫu với người bạn đời về một ngày của họ, đi dạo với chú chó hay đi xem phim.
Những theo đuổi giá trị khác nhau đòi hỏi năng lực tinh thần và khoảng thời gian khác nhau.
Sai lầm mà hầu hết mọi người đều mắc phải khi cố giải quyết vấn đề này là, lúc họ tìm cách ưu tiên các giá trị của mình, họ chỉ lập một danh sách, mà không xem xét đến tính đa chiều trong đời sống của bản thân và tất cả các địa hạt giá trị đều quan trọng.
Bốn địa hạt giá trị
Sau nhiều bước lặp cải tiến và quá trình đơn giản hóa, tôi đã tinh lọc các địa hạt giá trị của chúng ta thành bốn khu vực sau:
- Sự nghiệp và Những hoạt-động sản-xuất-sáng-tạo (Career & Productive1 Pursuits)
- Các mối quan hệ (bốn loại) (Relationships)
- Sức khỏe và Hồi phục năng lượng (Health & Rejuvenation)
- Sự Sung túc (Wealth)
Sắp xếp những giá trị của bản thân giúp bạn tối ưu thời gian đầu tư cho chúng và đảm bảo rằng bạn đang sử dụng những nguồn lực hữu hạn – thời gian, năng lượng, và sự tập trung – một cách hiệu quả và năng suất. Đó là mục tiêu của bài thực hành kế tiếp: tổ chức, phân loại, và ưu tiên các bộ giá trị nhằm mục đích biết cách tối ưu hóa thời gian và năng lượng để hướng đến việc đạt được những giá trị có ý nghĩa nhất cho bản thân. Tôi gọi đây là bài thực hành “Bản đồ Giá trị”, và bạn có thể tải về ở myhappiness.team/value-map.
Hãy sắp xếp các giá trị trong Thiên hà Giá trị của bạn thành bốn địa hạt:
Sự nghiệp và Những hoạt động sáng tạo: tất cả các giá trị liên quan đến những công việc mang tính sáng tạo, những hoạt-động sản-xuất-sáng-tạo, và những điều bạn quan tâm.
Hầu hết thời gian trong cuộc đời bạn sẽ dành để làm việc. Những gì con người chúng ta thực hiện là định hình thế giới này theo hình ảnh trong trí tưởng tượng của bản thân. Công việc bạn làm có thể là điều thú vị nhất trên thế giới này, hoặc có thể chỉ là một thói quen hàng ngày nhàm chán, điều đó tùy thuộc vào cách bạn chọn các giá trị sự nghiệp sáng-tạo tốt đến mức nào.
Sự nghiệp và những hoạt động sáng tạo của bản thân (tôi sử dụng hai thuật ngữ này để bao gồm cả sự nghiệp thực sự lẫn hoạt động mang tính sáng tạo không được trả lương của những người đã về hưu) đều có tính quyết định đối với trạng thái hạnh phúc của bản thân. Không cần đề cập quá sâu, tôi có thể nói rằng nếu bạn suy ngẫm và nội quán về nguồn gốc lòng tự tôn của bản thân, bạn sẽ nhận ra nó đến từ công việc và khả năng biểu đạt năng lực sáng tạo của con người.
Đây là lý do vì sao lựa chọn con đường sự nghiệp đúng đắn là quyết định quan trọng trong đời người. Không quan trọng bạn mười tám hay sáu mươi tuổi; ở bất cứ mốc thời gian nào, bạn cũng nên tự hỏi liệu thời gian của mình có đang được sử dụng để theo đuổi hoạt động mang tính sáng tạo, phù hợp với việc bạn là ai và điều bạn thấy có ý nghĩa hay không.
Khái niệm “mục đích trung tâm” gắn liền với việc theo đuổi sự nghiệp. Khi nói “trung tâm” có nghĩa là, một giá trị nghề nghiệp phải là yếu tố chính yếu chiếm phần lớn thời gian và phải ở trung tâm sự chú ý của bạn. Nó không có nghĩa rằng ở mọi thời thời điểm trong đời, sự nghiệp của bạn phải là giá trị quan trọng nhất, cũng không có nghĩa rằng bạn phải luôn ưu tiên nó hơn tất cả các giá trị khác. Nó có nghĩa là, những hoạt-động sản-xuất-sáng-tạo nên giữ vị trí trung tâm trong đời vì nó tiếp nhiên liệu cho nhiều, nếu không muốn nói là cho tất cả các khía cạnh khác của cuộc đời.
Hầu hết thời gian trong ngày của bạn nên được lấp đầy bằng những hoạt-động sản-xuất-sáng-tạo, có mục đích, để trở nên tốt hơn và hiệu quả hơn trong việc hiện thực hóa năng lực sáng tạo của bản thân. Đối với đa số chúng ta, những giá trị này chiếm thời gian từ sáng đến chiều của các ngày trong tuần.
Những giá trị sáng-tạo hàng đầu của bạn là gì? Vấn đề quan trọng nào mà bạn đang cải thiện? Công việc nào hấp dẫn bạn nhất? Hãy viết vào ô Sự nghiệp trong Bản đồ Giá trị.
Nếu bạn đang làm công việc mà mình không quan tâm nhiều lắm, đừng đưa nó vào danh sách. Một công việc không thỏa mãn, không thú vị, và không truyền cảm hứng, có thể là giá trị hàng đầu của địa hạt Sự sung túc, nhưng không nên được xếp vào danh mục sự nghiệp nếu nó không phải là giá trị cốt lõi của bạn. Chúng ta sẽ nói thêm về hiện trạng này khi thảo luận về địa hạt Sự Sung túc của Bản đồ Giá trị.
Phần Sự nghiệp và Những hoạt-động sản-xuất-sáng-tạo cũng có thể bao gồm các giá trị nghề nghiệp đầy tham vọng mà hiện tại bạn chưa có, như nghề nghiệp bạn muốn nhưng chưa tìm ra cách để chuyển đổi, quyển sách bạn muốn viết, hay kế hoạch kinh doanh chưa thành hiện thực. Tối ưu hóa danh sách theo ý nghĩa và mức độ quan tâm của bản thân, không nhất thiết là những thứ hiện đang sẵn có.
Hãy chuyển sang phần Các mối quan hệ.
Các mối quan hệ: tất cả những giá trị liên quan đến niềm vui, sự hài lòng và lợi ích trong các mối quan hệ với người khác. Người-khác cũng là một nguồn ý nghĩa và giá trị to lớn trong cuộc đời con người.
Các mối quan hệ của bạn có thể được phân loại như quan hệ lãng mạn, gia đình, bạn bè, và đồng nghiệp. Hãy đặt tất cả các mối quan hệ đáng giá trong Thiên hà Giá trị của bạn ở danh mục này. Các mối quan hệ được phân tán đều khắp các ngày, tuần, tháng, và năm trong cuộc đời bạn: mỗi buổi trưa, buổi tối, và những đêm nồng nhiệt với người bạn đời –mỗi buổi sáng thức dậy bên gia đình nhỏ – làm việc gì đó thú vị cùng đồng nghiệp – trải qua những buổi tối và cuối tuần bên bạn bè – gặp gỡ người cố vấn – tổ chức kỳ nghỉ với đại gia đình.
Mối quan hệ đáng giá và quan trọng nhất là mối quan hệ lãng mạn. Cảm nhận tình yêu sâu sắc, ngưỡng mộ, và bị hấp sẫn bởi người-khác là một trong những giá trị tối thượng mà người ta có thể đạt được và trải nghiệm. Điều đó không có nghĩa rằng bạn phải luôn có một người yêu thương lãng mạn, nhưng đó nên là một mục tiêu, vì tình yêu lãng mạn biểu thị cho tình yêu đối với sự-sống, giá trị và phẩm hạnh của bạn được thể hiện ở một con người khác. Đó là nơi bạn tán dương sự-sống thông qua tâm hồn và cơ thể của một thực thể người khác.
Gia đình cũng là một nguồn giá trị to lớn. Tôi phân biệt giữa gia đình được chọn và không được chọn. Nếu cha mẹ và anh chị em là những người tốt, những người mà bạn có chung nhiều ký ức đáng giá, điều đó thật tuyệt vời vì nó có nghĩa là bạn đang tận hưởng mối liên kết sâu sắc với gia đình của mình. Nhưng không phải lúc nào cũng như vậy. Nhiều người không đủ may mắn có được cha mẹ yêu thương hay anh chị em đáng quý. Theo tôi, hoàn toàn ổn nếu bạn tự tách mình khỏi gia đình hạt nhân, không được chọn, nếu họ không mang thêm giá trị vào cuộc đời bạn. Trái ngược với nhiều triết lý khác, triết học mang tính lý trí, hướng-giá-trị trong tôi cho rằng nếu cha mẹ là người xấu, bạn không nợ họ bất cứ điều gì. Họ quyết định sinh ra bạn, và nếu họ không chăm sóc bạn, hãy rời khỏi sớm nhất có thể và đừng ngoảnh lại. Điều này có dễ làm không? Không. Tôi đã quyết định “loại” bà của mình vì bà đã làm tổn hại nghiêm trọng hạnh phúc của tôi. Tôi phải đánh đổi bằng việc mất đi một phần lớn những mối quan hệ mà tôi đã có với những người cậu và dì, nhưng tôi vẫn quyết định làm vậy vì điều đó có ý nghĩa đối với cuộc đời cũng như thang bậc giá trị của tôi. Vậy nên, hãy yêu thương cha mẹ và anh chị em nếu họ là những người tốt và đầu tư thời gian cho những mối quan hệ đó tương xứng với giá trị mà họ thêm vào cuộc đời của bạn.
Con cái là một câu chuyện hoàn toàn khác. Bạn thực sự có nghĩa vụ đạo đức đối với đứa con mà bạn quyết định sinh ra. Đó là một giao kèo đạo đức, không văn tự mà bạn đã ký để chăm sóc và dưỡng dục con cái của mình cho đến khi chúng trở thành một người trưởng thành độc lập. Giá trị của con cái có thể được viết thành cả một quyển sách, nhưng cũng hoàn toàn có-lý-trí khi quyết định không có con. Làm cha mẹ là một trong những trải nghiệm xứng đáng và phức tạp nhất mà tôi có; và con cái là nguồn vui to lớn đối với tôi.
Những người bạn (và khi nói từ bạn, ý tôi là những người bạn gần gũi mà ta dành thời gian đầy ý nghĩa cho nhau) là các mối quan hệ được-lựa-chọn với người có chung những giá trị quan trọng. “Hãy nói tôi nghe bạn của bạn là ai, tôi sẽ cho bạn biết bạn là ai” là một phát biểu đúng bởi vì kiểu bạn và tình bạn mà bạn nuôi dưỡng thể hiện rất nhiều về những điều bạn xem trọng cũng như cách bạn xem trọng. Nhiều người duy trì mối quan hệ giá-trị-thấp vì những lý lẽ hoàn toàn sai trái. Việc bạn sống cùng ký túc xá với ai đó không có nghĩa họ là người bạn phù hợp với mình. Những người bạn nên có cùng giá trị, mở rộng cách nhìn nhận, chia sẻ những trải nghiệm đáng giá, và bổ sung ý nghĩa cho cuộc đời của nhau. Hãy chọn lựa họ một cách cẩn thận bởi vì, giống như những giá trị khác, họ cũng đòi hỏi thời gian của bạn.
Hãy thử bài luyện tập này: liệt kê những người bạn, và với mỗi người, hãy trả lời câu hỏi: “Họ đã thêm giá trị nào vào cuộc đời của bạn?” Mỗi tình bạn đều nên làm phong phú cuộc đời mình một cách rõ ràng và xứng đáng với thời gian cũng như năng lượng cần thiết để nuôi dưỡng nó. Bạn chỉ có thể có một lượng bạn bè nhất định, vì vậy hãy làm cho tình bạn trở nên đáng giá.
Đồng nghiệp, người cố vấn, và các mối quan hệ nghề nghiệp khác là nguồn tri thức, cảm hứng và sự cộng tác tuyệt vời. Những mối quan hệ nghề nghiệp có tầm quan trọng đối với sự phát triển của bạn đồng thời có thể giúp đào sâu và tăng tốc những hoạt-động sản-xuất-sáng-tạo của bản thân. Theo kinh nghiệm của tôi, nuôi dưỡng những mối quan hệ nghề nghiệp đáng giá có thể mang đến những giá trị tuyệt vời cho cuộc đời bạn, cả khi nhận lấy lẫn cho đi. Thêm vào đó, bạn không bao giờ biết được lúc nào một đồng nghiệp hoặc một khách hàng có thể trở thành một người bạn hay thậm chí còn hơn cả vậy. Người cố vấn giỏi sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và năng lượng bằng cách đẩy nhanh quá trình học hỏi của bạn và hướng bạn đến con đường hành động hiệu quả.
Nuôi dưỡng tất cả những mối quan hệ đáng giá này và xác định bạn đạt được gì từ mỗi mối quan hệ đó thì bạn có thể ưu tiên thời gian và năng lượng đầu tư vào chúng. Hãy điền và hoàn thiện phần Mối quan hệ bằng tên của những người đã hiện diện trong đời bạn hoặc người nên-là nhưng giờ vẫn chưa có mặt.
Sức khỏe và Hồi phục năng lượng: Những giá trị liên quan đến việc duy trì sức khỏe tinh thần và thể chất, sự bồi dưỡng, thưởng lãm nghệ thuật, giải trí, thư giãn, niềm vui và trò chơi.
Với bản chất có sẵn của tâm trí và cơ thể, chúng ta xoay vòng giữa hoạt động và thư giãn, sáng tạo và giải trí. Trẻ sơ sinh, chó con và mèo con chơi hết cỡ rồi ngủ nghỉ và thư giãn. Chúng ta làm việc hăng say trong nhiều giờ, sau đó cần thời gian nghỉ ngơi và thả lỏng. Thực tế này đòi hỏi những giá trị liên quan đến thư giãn và hồi phục năng lượng vì chúng là những phần quan trọng và tràn đầy niềm vui trong đời.
Những giá trị đó thường chiếm phần lớn khoảng “thời gian nghỉ” của bản thân, những buổi tối, cuối tuần và kỳ nghỉ. Việc này bao gồm mọi thứ bạn thực hiện để có trạng thái tốt đẹp về cảm xúc và thể chất, chẳng hạn như chăm sóc bất kỳ vấn đề sức khỏe nào mình có thể mắc phải, thói quen tập thể dục và các mục tiêu thể chất bạn đặt ra, lựa chọn dinh dưỡng, và các hoạt động giúp bản thân thư giãn cũng như tận hưởng thời gian nghỉ. Các hoạt động thuộc về sức khỏe và hồi phục năng lượng là bất cứ điều gì khiến cơ thể và trí óc của bạn cảm thấy khỏe hơn, được tái nạp năng lượng, được truyền cảm hứng hoặc được thư giãn.
Bạn cũng cần có-mục-đích và hướng-giá-trị ngay cả với thời gian thư giãn và hồi phục năng lượng. Lên kế hoạch cho thời gian giải lao, kỳ nghỉ dài ngày, và ngắn ngày. Hãy nghĩ xem làm sao để kết hợp những giá trị khác nhau với các hoạt động hồi phục năng lượng nhằm gia tăng “mật độ giá trị” của những hoạt động đó. Bạn có thể đi dạo để kết hợp vận động và suy ngẫm trong cùng một hoạt động. Hãy học một kỹ năng trong khi phát triển sở thích mới, chẳng hạn như chơi piano, vừa thưởng thức âm nhạc vừa kích hoạt và thử thách tâm trí theo những cách khác. Bạn có thể lên kế hoạch cho chuyến thư giãn ở một khu nghỉ dưỡng bên hồ tại Ý đồng thời ghé thăm Florence để được truyền cảm hứng từ tình yêu đối với điêu khắc.
Giá trị của địa hạt Sức khỏe và Hồi phục năng lượng là nguồn cung cấp sức mạnh thể chất và tinh thần cho việc theo đuổi những điều khác. Hãy đảm bảo tâm hồn bạn luôn được tiếp thêm nhiên liệu chất lượng cao và không bao giờ cạn kiệt.
Hãy hoàn thiện phần Sức khỏe và Hồi phục năng lượng bằng các giá trị hiện đang quan trọng đối với bản thân mình.
Sự Sung túc: Địa hạt này không giống như ba địa hạt trước. Đây là địa hạt của những giá trị phục vụ cho các giá trị khác – chúng là những giá-trị-phương-tiện cho các giá trị khác xảy ra, chứ không phải là những giá trị mục-đích-tự-thân. Tiền là công-cụ-hỗ-trợ, một dạng thức thời gian và năng lượng tích trữ mà bản thân có được thông qua lao động, và dùng để chi tiêu cũng như theo đuổi các giá trị khác.
Các hoạt động liên-quan-sự-nghiệp có thể tạo ra sự sung túc, đó là cách tốt nhất để duy trì một sự nghiệp có ý nghĩa, lâu dài. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đặc biệt là trong những năm gần đây, sự sung túc có thể đến từ nhiều nguồn khác, chẳng hạn như khoản tiết kiệm hay những thu nhập thụ động. Điều này cho phép những hoạt-động sản-xuất-sáng-tạo của bản thân trở nên linh động hơn và không nhất thiết tạo ra của cải.
Lý do địa hạt Sự Sung túc được tách rời về mặt trực quan với những phần khác là vì: sự sung túc là phương tiện, chứ không phải mục-đích-tự-thân. Phần này đòi hỏi thời gian và năng lượng của bạn, nhưng chỉ với tư cách là một phương tiện để đạt được các giá trị trong ba địa hạt khác. Khi ai đó nói, “mục tiêu của tôi là tạo ra một triệu đô la”, với tôi đây là một dấu hiệu cảnh báo vì bản thân tiền tự nó không phải là một giá trị. Những thứ bạn muốn mua để cải thiện cuộc đời của mình mới là các giá trị.
Tiền là thời gian. Nó mua cho bạn các sản phẩm, dịch vụ, chuyên môn, và nhiều thứ cần thiết khác để sống một cuộc đời giàu-giá-trị, nhưng nó không mua được cho bạn hạnh phúc. Đừng nhầm lẫn tiền với đích-đến-tự thân; thay vào đó, hãy xem tiền là thời gian và năng lượng tích trữ, cho phép bạn theo đuổi các giá trị khác – những giá trị khác đó mới mang lại cho bạn hạnh phúc.
Trong nhiều trường hợp, người ta làm việc để trang trải cuộc sống nhưng không thỏa mãn như một mục đích sáng tạo trung tâm. Một phương thức tiếp cận hướng-giá-trị đối với tình huống này là xem công việc đó như giá trị hàng đầu trong địa hạt Sự Sung túc, song song đó, đề ra một kế hoạch để chuyển dần sự tập trung sang theo đuổi sự nghiệp sáng tạo khác. Thay vì nản lòng với một công việc không thỏa mãn, hãy xem trọng những lợi ích và khả năng tạo điều kiện mà nó mang đến cho bạn, đồng thời hãy sáng tạo với chiến lược của mình nhằm điều hướng sự nghiệp của bản thân sang một con đường thịnh vượng hơn.
Trong bài viết nổi tiếng “How to Do What You Love (Cách thực hiện những điều bạn yêu thích)”, Paul Graham nói về nhiều chiến lược khác nhau để chuyển từ con đường sự nghiệp này sang con đường khác mà không cần gánh chịu mạo hiểm và đau khổ nghiêm trọng trong quá trình đó. Nếu bạn mắc kẹt trong sự nghiệp mà mình không thích, đừng phàn nàn. Thay vào đó, hãy áp dụng phương thức tiếp cận sáng tạo, hướng-giá-trị đối với thách thức này.
Hãy liệt kê tất cả các hoạt động tạo-nên-sự-sung-túc trong địa hạt giá trị này theo số tiền mà chúng tạo ra cho bạn.
Bản đồ Giá trị như là Bản đồ cuộc đời
Khi hoàn thành bài thực hành này, bạn phải có một danh sách cô đọng các giá trị hàng đầu, được phân loại vào bốn địa hạt giá trị. Đây chính là bản đồ của cuộc đời bạn. Đó là lý do tại sao trên tấm bảng ở đối diện bàn làm việc, tôi có một Bản đồ Giá trị và Thiên hà Giá trị của bản thân mình.
Hãy trở lại với Ashley, người lập trình viên mà chúng ta đã đề cập. Khi Ashley chuyển tiếp các giá trị quan trọng trong Thiên hà Giá trị của mình sang Bản đồ Giá trị, sự rõ ràng xuất hiện. Ban đầu cô nghĩ rằng công việc lập trình là sự nghiệp, là giá trị sáng tạo trung tâm của mình. Nhưng khi tự chất vấn bản thân về việc giá trị nào thuộc địa hạt nào, cô đã phải thừa nhận với chính mình rằng lập trình vẫn chỉ luôn là cách để kiếm tiền. Ashley nhận thấy cô phải chuyển công việc lập trình sang địa hạt Sự Sung túc, điều này khiến địa hạt Sự nghiệp bị trống. Ở một người trưởng thành, không có mục đích sáng-tạo trung tâm chính là sự hủy hoại đời sống tinh thần, nên tôi đã đề nghị Ashley trở lại Thiên hà Giá trị của bản thân và xác định hoạt động sáng tạo mà cô cảm thấy thú vị nhất.
Cô ấy đã không cần phải tìm kiếm. Cô biết chính xác nó là gì, mặc dù trước đây cô đã không nhận ra nó. Đó là một giá trị nhỏ ở rìa Thiên hà Giá trị của cô: “đạo diễn và dựng phim”. Tôi sẽ không bao giờ quên khoảnh khắc gương mặt Ashley bỗng sáng bừng như thể bóng đèn đã được bật mở. Cô bắt đầu chia sẻ rằng mình luôn yêu thích các bộ phim như thế nào cũng như mức độ cô ấy biết đến tất cả các đạo diễn và mọi kỹ thuật đạo diễn trong sáu thập kỷ gần đây. Cô nhớ lại lúc mình nghĩ về việc học làm phim ở đại học, mẹ cô đã bác bỏ ý tưởng đó quá nhanh khiến cô kìm nén đam mê này và không bao giờ xem nó là một lựa chọn sự nghiệp nghiêm túc.
Năm phút trò chuyện về tình yêu mà cô dành cho các bộ phim, Ashley nhận ra rằng vấn đề này, sự thiếu hụt đam mê trong địa hạt giá trị mang tính sáng tạo, là nguyên nhân gốc rễ của những lộn xộn và rối ren trong đời mình. Khi Ashley bắt đầu tham gia lớp học về phim vào buổi tối và tái kết nối lại với đam mê thực sự của mình, cuộc đời cô thay đổi rõ rệt. Công việc của cô tại công ty phần mềm trở nên vui vẻ trở lại vì cô đã làm rõ loại giá trị mà công việc này thể hiện trong cuộc đời mình vào thời điểm đó.
Ashley đang phát triển rất tốt. Cô vẫn chưa chuyển hẳn sang làm đạo diễn phim toàn thời gian, nhưng đã đạo diễn vài bộ phim ngắn. Gần đây cô quyết định làm lập trình viên tự do, bán thời gian, điều này cho phép cô có nhiều thời gian hơn để hoàn thành kịch bản phim mà mình đang viết. Ashley đang đi đúng hướng và say mê với công việc của mình, đồng thời cảm giác trống rỗng và thiếu-ý-nghĩa mà cô đã từng cảm thấy về cuộc đời mình dần biến mất; nhường chỗ cho ý-thức-bản-thể và giá-trị-bản-thân được nâng cao. Chìa khóa của sự thay đổi này chính là việc nhận ra một trong số các địa hạt giá trị quan trọng nhất của bản thân mình đã kiệt quệ.
Hãy quan sát kĩ Bản đồ Giá trị của bản thân. Bản đồ đó phải bao gồm những điều quan trọng nhất trong cuộc đời bạn (cả hiện tại và tương lai) được sắp xếp theo từng địa hạt. Nó phải có cảm giác chân thực và rõ ràng, và nếu chưa được như vậy, hãy tự hỏi mình lý do vì sao. Nếu có điều gì đó không đúng chỗ, hãy nội quán về nó và tìm ra vị trí đúng (nếu có) cho cái giá trị đang xét đến. Hãy chỉ tiếp tục khi bạn cảm thấy Bản đồ Giá trị của bản thân đã phản ánh được việc bạn là ai cũng như bạn cảm thấy điều gì có ý nghĩa và quan trọng. Khi nhìn vào đó, nó phải mang lại cảm giác tốt đẹp và có thể nói rằng, “Đây là cuộc đời của tôi theo cách mà tôi muốn nó trở thành”. Nó phải cảm thấy giống như bạn đang nhìn vào một bản đồ mô tả chính xác nơi mà cuộc đời mình nên hướng đến.
Thang bậc giá trị của bản thân
Sau khi phân loại những giá trị vào từng địa hạt, hãy sắp xếp thứ tự các giá trị trong mỗi địa hạt theo mức độ xứng đáng từ cao xuống thấp. Một số giá trị sẽ cạnh tranh vị trí trong hệ thang bậc này, nhưng hãy cố gắng đưa chúng vào thứ tự phù hợp dựa trên đánh giá của bản thân.
Xác định tình trạng hiện tại của mỗi giá trị bằng cách đánh dấu chúng bằng màu xanh, vàng, đỏ hay trong suốt. Xanh có nghĩa là điều đó đang ổn và bạn muốn duy trì nó. Vàng có nghĩa là nó cần được cải thiện hoặc chú ý hơn. Đỏ có nghĩa là bạn muốn tập trung vào nó nhưng tình trạng hiện tại chưa tốt. Giá trị này cần sự chú ý bằng việc phát triển/sửa chữa hoặc loại bỏ nó ra khỏi Bản đồ Giá trị của bản thân. Màu trong suốt nghĩa là giá trị đang còn thiếu – điều gì đó bạn muốn, đủ quan trọng xứng đáng với sự chú trọng của bản thân mà hiện tại vẫn chưa ở đó. Những giá trị đang thiếu đòi hỏi bạn khởi tạo một sự theo đuổi mới – tức là một mối quan hệ mới, một bước chuyển nghề nghiệp mới, hay một sở thích mới.
Khi bạn đã hoàn thành, hãy tìm xem điều gì còn thiếu trong Bản đồ Giá trị của mình. Chẳng hạn, trong địa hạt các mối quan hệ, tôi nhận thấy mình thực sự cần một người hướng dẫn về tiếp thị, mà hiện tại tôi chưa có. Tôi đã ghi chú để tìm kiếm người đó.
Một điều khác cần tìm đó là những giá trị hàng đầu đang trong trạng thái màu đỏ. Mối quan hệ của tôi với người bạn tốt nhất, vốn quan trọng đối với tôi, gần đây đang xấu đi, và tôi biết đây là vấn đề mà mình sẽ phải nhanh chóng xử lý.
Sau cùng, việc loại bỏ những giá trị ra khỏi Bản đồ Giá trị là điều khó khăn nhất. Đó là sự tuyên bố rằng bạn sẽ không dành sự chú tâm đặc biệt để theo đuổi giá trị ấy, và những quyết định kiểu như vậy thật khắc nghiệt. Nếu bạn nghiêm túc với những theo đuổi hàng đầu của mình, đừng để chúng phải cạnh tranh nhau vì thời gian và năng lượng quý báu mà chúng cần.
Cân bằng bốn địa hạt giá trị
Các giai đoạn khác nhau trong cuộc đời đòi hỏi sự chú tâm khác nhau vào các giá trị khác nhau. Không nhất thiết rằng ở bất kỳ thời điểm nào trong đời, bạn cũng phải luôn theo đuổi toàn bộ bốn địa hạt với cùng mức độ. Có những lúc sự nghiệp nên chiếm toàn bộ thời gian và năng lượng của bạn. Ở thời điểm khác, việc xây dựng một mối quan hệ có ý nghĩa, một gia đình, hay một chuyến đi dài vòng quanh thế giới có thể là sự chú trọng của bạn. Có bốn địa hạt giá trị không có nghĩa là bạn phải cân bằng chúng ngang nhau mọi lúc, mà nó có nghĩa là bản thân cần nuôi dưỡng tất cả bốn địa hạt giá trị để có một cuộc đời viên mãn, phong phú về lâu dài.
Sự nghiệp không-ý-nghĩa tức là thiếu lòng-tự-tôn. Mối quan hệ không-ý-nghĩa tức là không còn tình yêu, không còn kết nối hoặc không còn học hỏi lẫn nhau. Thiếu sự nuôi dưỡng cơ thể và tâm hồn tức là không có sức khỏe, năng lượng, hay cảm hứng để đưa cuộc đời vào lộ trình có-ý-nghĩa. Không sung túc tức là không có cơ hội và sự linh hoạt để đầu tư học hỏi những kỹ năng mới, không có thời gian tìm hiểu tri thức cần thiết để khởi đầu một nghề nghiệp mới, không có tiền để thực hiện một kỳ nghỉ thư giãn, và cũng không có điều kiện tận hưởng những sản phẩm khiến bản thân mỉm cười (tôi vừa mới đặt một bộ trống và háo hức chẳng khác nào đứa trẻ sáu tuổi vào dịp Giáng Sinh).
Bản đồ Giá trị của tôi nằm ở vị trí ngay trước mặt và trung tâm của tấm bảng trong văn phòng mình. Tôi đặt nó trước bàn làm việc để có thể nhìn thấy nó trong hầu hết thời gian tỉnh táo của mình. Thường thường, khi ngẩng đầu lên nhìn tấm bảng, tôi nhanh chóng tự hỏi, “tôi có đang làm điều gì đó quan trọng không?”. Bản đồ ấy giúp tôi trả lời câu hỏi đó một cách rõ ràng.
Một cuộc đời đáng-sống là một cuộc đời biết tư duy, biết nội quán. Nó được dẫn dắt bởi những khám phá và sự thật về bản chất cũng như sự ưu tiên chọn lựa của bản thân, những điều trở thành tiêu chí và chuẩn mực để đưa ra các quyết định của cuộc đời. Bản đồ Giá trị là một trong những công cụ hiệu quả nhất mà tôi đã tạo ra, và nó hỗ trợ làm đúng điều này: đưa ra những quyết định gay go nhất trong cách phân bổ thời gian, sự chú tâm, năng lượng, và tiền bạc mà những giá trị của bản thân đòi hỏi. Thang bậc và cấu trúc của bản đồ cũng giúp cho các quyết định khó khăn về những điều không–được-thực-hiện trở nên dễ xử lý hơn nhiều.
Câu hỏi mười-giây
Hãy để tôi hỏi bạn một câu, và bạn chỉ có mười giây để trả lời. Ngay thời điểm này, địa hạt giá trị nào trong đời cần bạn chú trọng nhất? Vào lúc này, địa hạt giá trị nào cải thiện hạnh phúc của bản thân nhiều nhất? Hãy tưởng tượng tôi có thể cung cấp cho bạn một, chỉ một thứ duy nhất trong những điều sau:
- Cải thiện hoặc tạo ra cơ hội mới để bạn theo đuổi một sự nghiệp đầy đam mê và viên mãn;
- Cải thiện hoặc bắt đầu những mối quan hệ với người khác (bạn đời, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp);
- Cải thiện sức khỏe và thể lực hoặc dành thời gian để khám phá kỳ nghỉ hay sở thích mà bạn đang mong muốn;
- Cải thiện tình trạng tài chính của bạn một cách đáng kể.
Mười giây, bắt đầu!
Câu trả lời của bạn là gì?
Rất có thể, bạn không gặp khó khăn khi chọn một địa hạt giá trị, vì tâm trí thuộc về tiềm thức của bạn luôn ghi nhớ khía cạnh nào trong đời cần cải thiện . Đây là lý do tại sao tôi chỉ cho bạn mười giây. Tuy nhiên, cả tâm trí thuộc-về-tiềm-thức lẫn tâm trí có-ý-thức của bạn đều cảm thấy không dễ dàng xác định giá trị cụ thể mà bạn theo đuổi. Bạn thấy đó, chỉ mất mười giây để tìm ra khía cạnh cuộc đời sẽ góp phần cho mình hạnh phúc, nhưng để biết giá trị cụ thể nào sẽ thực hiện nhiệm vụ này thì khó hơn nhiều. Dù khó khăn thì cũng không nên để điều đó cản trở chúng ta. Chúng ta nên tận dụng sức mạnh tích hợp của tâm trí thuộc về tiềm thức và năng lực lý luận của tâm trí có ý thức để tìm ra con đường theo đuổi giá trị cụ thể và có-cơ-sở-hành-động kế tiếp.
Nếu bạn chọn hạng mục số bốn – cải thiện tình trạng tài chính, tôi muốn bạn dành một phút để xem xét lại lựa chọn của mình một cách cẩn thận. Chọn tiền thay vì các giá trị khác, thường là một sai lầm, nhưng không phải trường hợp nào cũng vậy. Đó có lẽ là một lựa chọn đúng đắn nếu bạn bị chế ngự một cách khủng khiếp bởi sự thiếu hụt tiền bạc và nguồn lực, điều đó ngăn cản bạn theo đuổi các giá trị đã được xác định rõ ràng. Nếu không phải là trường hợp như vậy, có lẽ bạn cần cân nhắc lại mối quan hệ của mình với tiền.
Tiền là phương tiện đưa đến mục đích, và mục đích là giá trị của bạn. Đừng theo đuổi tiền như một đích-đến-tự-thân. Thay vì vậy, hãy hỏi chính mình, “tôi sẽ làm gì với số tiền đó?” và tập trung vào những gì bạn muốn cũng như cách đạt được nó. Tiền có thể là một mối ràng buộc, nhưng trong nhiều trường hợp, nó chỉ là sự xao nhãng và cái cớ để biện minh.
Bài thực hành mười-giây này được thiết kế để giúp bạn xác định “Giá trị Nổi-bật-thu-hút” của mình. Đây chính là cái mà tôi gọi là giá trị có thể tạo ra làn sóng hạnh phúc mãnh liệt lan tỏa khắp hệ thống giá trị của bản thân. Nó là trụ cột quan trọng nhất trong hành trình theo đuổi hạnh phúc tại một thời điểm cụ thể. Giá trị Nổi-bật-thu-hút sẽ là yếu tố đòi hỏi chủ yếu về thời gian và năng lượng, đồng thời nó phải nằm ở vị trí trung tâm sự chú ý, vì bạn sẽ xác định nó như là giá trị quan trọng nhất trong Bản đồ Giá trị của mình.
Vậy, ngoài mười giây suy nghĩ về địa hạt giá trị cần chú trọng, hãy dành thêm thời gian cân nhắc về những khát khao và mong muốn khác của bản thân. Bạn đã xem xét tất cả chưa? Trực giác ban đầu của bạn có đúng không? Bạn có bằng chứng hay dấu hiệu nào cho thấy sự nghiệp của mình là địa hạt cần thay đổi và cải thiện? Hay đó là một mối quan hệ cần được tạo dựng, cải thiện hoặc chấm dứt? Có lẽ những gì bạn cần nhất tại thời điểm này trong đời mình là chăm sóc cơ thể hay chỉ đơn giản là tìm cách tốt hơn để thư giãn và hồi phục năng lượng. Bạn đang khao khát điều gì nhất? Điều gì sẽ khiến cuộc đời bạn tốt hơn nếu đạt thành?
Hãy suy nghĩ thật sâu sắc về những câu hỏi đó bởi vì kết quả sẽ là một Giá trị Nổi-bật-thu-hút, vốn là một tuyên bố rằng ngay lúc này, đó là điều quan trọng nhất trong cuộc đời mình. Giá trị này sẽ ở trung tâm sân khấu cuộc đời và sự chú tâm của bạn.
Vì vậy hãy đảm bảo chắc chắn rằng chúng ta chọn đúng.
Giá trị Nổi-bật-thu-hút của bản thân
Sau khi bạn đã xác định và kiểm chứng phần địa hạt giá trị đòi hỏi sự chú tâm nhiều nhất, hãy cứ chọn giá trị trong địa hạt đó (dù cho nó đang hiện hữu ở hiện tại hay tiềm năng trong tương lai) điều mà bạn cho rằng nó nên được nhận danh hiệu Giá trị Nổi-bật-thu-hút và sẽ chiếm vị trí trung tâm trong sân khấu cuộc đời của mình trong nhiều tuần, nhiều tháng, thậm chí là nhiều năm nữa.
Hãy sử dụng bài thực hành Giá trị Nổi-bật-thu-hút để giúp xác định và kiểm chứng sự theo đuổi quan trọng nhất của mình (tham khảo myhappiness.team/my-spotlight-value). Đây là hai câu hỏi trong bài thực hành đó:
- Giá trị Nổi-bật-thu-hút của tôi là gì?
- Cuộc đời tôi sẽ như thế nào khi đạt được nó?
Giá trị Nổi-bật-thu-hút của bạn là gì? Hãy cứ viết ra. Hãy làm cho nó trở nên thật tuyệt vời và hấp dẫn.
Điều kế tiếp tôi thường làm với Giá trị Nổi-bật-thu-hút là chia sẻ nó với ai đó mà tôi tin tưởng và nhờ họ hỏi tôi những câu hỏi liên quan đến nó. Mục tiêu của tôi là làm cho nó trở nên cụ thể và rành mạch đến mức người khác có thể hình dung ra nó một cách rõ ràng.
Trong suốt buổi chuyên đề của the Happiness Team, chúng tôi có một thủ tục “ghế nóng” dành cho mỗi thành viên trước khi họ bắt đầu sự theo đuổi một Giá trị Nổi-bật-thu-hút. Trong bài thực hành này, cả nhóm sẽ giữ vai trò nhà đầu tư (vì chúng tôi sẽ đầu tư vào việc hỗ trợ cho sự theo đuổi này) và đặt câu hỏi với thành viên đang ngồi “ghế nóng” cho đến khi mọi người đều hiểu rõ về giá trị đang thảo luận.
Bài thực hành này đã khơi gợi nhiều nhận thức thay đổi cuộc đời của các thành viên, bởi tính xác thực cũng như tính toàn vẹn của Giá trị Nổi-bật-thu-hút đã-công-khai được xem xét kĩ, được chất vấn và được thăm dò. Bạn sẽ cảm thấy ngạc nhiên khi biết có bao nhiêu sự theo đuổi bị bác bỏ vì thiếu tính xác thực, rõ ràng và cụ thể.
Chẳng hạn, Alejandro sở hữu một công ty an ninh. Giá trị Nổi-bật-thu-hút được chọn của anh ấy là phát triển công ty bằng cách kêu gọi thêm nhiều nhà đầu tư và mở rộng kinh doanh. Kế hoạch đó rất hợp lý – nhiều sự đầu tư hơn, nhiều dự án hơn, nhiều người hơn, nhiều tiền hơn. Sau khi thuyết trình Giá trị Nổi-bật-thu-hút của mình, hầu hết các thành viên trong nhóm đều cho rằng kế hoạch của Alejandro có lý (xem myhappiness.team/spotlight-value-pitch). Nhưng với Jacob thì không. Jacob là một nhân viên bảo hiểm, thường không nói nhiều trong suốt các buổi chuyên đề, nhưng đột nhiên, Jacob trở nên hoạt ngôn và sôi nổi. “Tôi không tin đâu, Alejandro,” anh ta nói. “Trong tất cả những lần nội quán mà anh chia sẻ với chúng tôi, công việc của anh chưa bao giờ mang lại điều gì đó có ý nghĩa thực sự đối với anh. Anh thừa kế công ty này từ cha mình, và anh từng nói nó chưa bao giờ là lựa chọn hàng đầu. Động cơ của anh ở đây có vẻ không chân thật đối với tôi.”
“Tôi đồng ý với Jacob” Jake, một thành viên khác, thêm vào. “Tôi thậm chí còn có một giả thuyết về giá trị Nổi-bật-thu-hút của anh nên là gì”
“Thật hả?” Alejandro ngạc nhiên. “Nó là gì?”
“Huấn luyện chó KNPV [huấn luyện chó nghiệp vụ bảo vệ] mà anh từng thực hiện với chú chó của mình. Tôi chưa bao giờ thấy anh háo hức như khi anh mô tả niềm vui học tập và áp dụng hệ thống nghiêm ngặt đó.”
Alejandro im lặng một chút, anh cúi mặt xuống. “Đúng vậy,” cuối cùng anh thừa nhận. “Việc phát triển công ty giống như một bổn phận đối với tôi. Tôi không hứng thú với nó. Có lẽ chỉ là khoản tiền mà tôi có thể kiếm ra thêm, nhưng tôi lại không thực sự cần. Nhưng KNPV có mọi thứ tôi thích: những chú chó chăn cừu, sự kỷ luật, kết nối và nghiêm khắc. Tôi đọc mọi thứ mà chuyên gia người Hà Lan này viết. Thật sự thú vị khi chúng ta có thể khiến những chú chó thực hiện chính xác những gì chúng ta muốn chúng thực hiện.”
Một tháng sau đó. Sau khi suy nghĩ và lập kế hoạch nghiêm túc, Alejandro đã thay đổi Giá trị Nổi-bật-thu-hút của mình. Anh mời một chuyên gia người Hà Lan đến tham quan và quyết định thành lập cơ sở huấn luyện KNPV dành cho chó, nơi anh sẽ huấn luyện rồi bán cho quân đội cũng như các đơn vị cảnh sát đặc biệt.
“Anh đã thực sự cứu mạng tôi” Alejandro nói với Jacob tại buổi gặp mặt cuối năm gần đây mà cả nhóm dành thời gian cùng nhau. “Tôi có thể đã mắc kẹt với việc quản lý công ty buồn chán đó. Thay vì vậy, tôi đang sống với công việc trong mơ, và từ đó mọi thứ trong đời tôi đều được cải thiện”. Alejandro đã tìm một CEO vận hành công ty khác của anh ấy rồi toàn tâm cống hiến cho đam mê của mình. Và chính đam mê đó đã mang lại sự thăng hoa cho cuộc đời của anh.
Đối với nhiều người khác, có một khoảnh khắc “đột ngột hiểu ra”/“bừng sáng” khi họ nhận thấy rằng các giá trị thứ sinh đã len lỏi sâu vào hệ thống giá trị của mình đến nỗi lựa chọn hàng đầu cho Giá trị Nổi-bật-thu-hút của họ chưa bao giờ là phần đã được tích hợp của việc họ thực sự là ai và họ thực sự muốn gì. Phải cần những thành viên khác trong nhóm chỉ ra sự thiếu toàn vẹn trước khi vấn đề nan giải trở nên rành mạch. Điều này đã giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian và năng lượng cho vô số người, bởi vì tiếp tục tiến về phía trước với các giá trị thứ sinh có thể khiến họ lãng phí nhiều năm trên con đường theo đuổi vô ích.
Một khi tất cả chúng tôi có thể thấy được tính nhất quán toàn vẹn và sự tương thích của các giá trị, những điều giải thích rõ ràng nguyên nhân lựa chọn một Giá trị Nổi-bật-thu-hút, chúng tôi không chỉ hỗ trợ thành viên trong nhóm mà còn cam kết thực hiện mọi thứ có thể để giúp người ngồi trên “ghế nóng” đạt được điều đó. Nhìn thấy một cá nhân tìm được phương cách rõ ràng, chân thực và toàn vẹn để có thể biểu đạt nhiều hơn cũng như hiện thực hóa bản thân trong cuộc đời này là niềm vui vô cùng lớn. Đối với tôi, hiểu biết về cuộc đời mình và tìm thấy mục đích sáng-tạo trung tâm là điều cốt lõi để trở thành một cá-nhân-tự-chủ, là điều cốt lõi của việc biết mình là ai và làm thế nào để tìm thấy hạnh phúc trên thế giới này.
Để xác thực rằng Giá trị Nổi-bật-thu-hút của bản thân là rõ ràng, cụ thể, và có-thể-đạt-được cần phải trả lời câu hỏi “Cuộc đời của tôi sẽ như thế nào khi đạt được giá trị đó?”. Hãy mô tả cuộc đời bạn được cải thiện ra sao khi đạt được Giá trị Nổi-bật-thu-hút của bản thân. Hãy làm cho nó rõ ràng đến mức nó trở thành nguồn động lực dành cho bạn và cho bất cứ ai hỗ trợ bạn trong suốt hành trình này.
Đây chính là nội dung về Giá trị Nổi-bật-thu-hút của bản thân! Hãy giữ chặt nó; hãy trân trọng nó. Chúng ta sẽ trở lại với Giá trị Nổi-bật-thu-hút khi bạn sẵn sàng theo đuổi nó.
Bắt lấy một Thiên thể nhỏ
Các giá trị với những kích cỡ khác nhau đã góp phần hoàn thiện nên Thiên hà Giá trị và Bản đồ Giá trị của bản thân – có những giá trị lớn, dài hạn, và tổng quát, một số giá trị lại nhỏ, ngắn hạn, và cụ thể. Việc theo đuổi các giá trị to lớn, phức tạp có thể đầy thách thức, thậm chí có lẽ còn đáng sợ. Điều này giải thích vì sao nhiều người cứ trì hoãn, chần chừ hoặc đôi khi hoàn toàn từ bỏ “những gì họ thực sự muốn nhưng không bao giờ thực hiện”. Đây là lý do chúng ta bắt đầu bằng cách bắt lấy “những thiên thể nhỏ”, tức là những giá trị rất cụ thể, mang tính thời điểm, và ngay trước mắt. Những giá trị này có thể cải thiện một ngày của bạn hay thậm chí chỉ một phần nhỏ của ngày hôm đó.
Tôi thường giao bài thực hành này vào cuối ngày đầu tiên của các lớp chuyên đề, yêu cầu những người tham gia quay trở lại vào sáng hôm sau với một bức ảnh thể hiện việc họ đang theo đuổi và đạt được “thiên thể nhỏ” của mình. Chẳng hạn, có vài thành viên quyết định tham gia chuyến đạp xe ngắn vào buổi chiều với người bạn đời, gọi điện cho người bạn mà họ đã lâu không liên lạc, lau dọn bàn làm việc, hoặc sau cùng cũng tạo hồ sơ trên trang hẹn hò, hoặc đặt một chuyến đi mà họ đã lên kế hoạch từ lâu nhưng chưa bao giờ thực hiện. Nụ cười trên gương mặt họ vào ngày kế tiếp là minh chứng cho thấy tầm quan trọng của việc thi thoảng “bắt lấy một thiên thể nhỏ”.
Bài thực hành này quan trọng vì hai lý do.
Một là, để nếm trải ý nghĩa khi đặt các giá trị, mong muốn, và khao khát của bản thân ở vị trí trung tâm sự chú ý, từ đó tập trung và hướng-giá-trị đủ để ưu tiên cũng như đạt được chúng. Điều này có thể giúp cho những người luôn sống chủ yếu theo bổn phận có cơ hội tạm thời rũ bỏ những nghĩa vụ và thói quen, đồng thời thực hành sắp xếp thứ tự ưu tiên và ra-quyết-định hướng-giá-trị. Nhiều người đã quên mất rằng mục đích của cuộc đời là tự tận hưởng và tự trải nghiệm bằng cách thực hiện những điều có ý nghĩa và mang lại niềm vui sướng cho bản thân.
Lý do khác, sâu xa hơn là, việc chủ đích theo đuổi một giá trị ngắn hạn sẽ rèn luyện tâm trí thuộc về tiềm thức trao cho bản thân nhiều sự tín nhiệm và tự tin để đảm đương các thử thách ngày càng lớn hơn. Điều này thể hiện và minh chứng cho bản thân thấy rằng mình có hiệu quả trong việc xác định, lập kế hoạch và thực thi một mục tiêu. Đừng đánh giá thấp sức ảnh hưởng mạnh mẽ của bài thực hành đơn giản này đối với sự tự tin của bản thân và khả năng thực hiện những thách thức lớn hơn trong tương lai. Những chiến thắng nhỏ bé, nhanh chóng có thể đầy sức mạnh và tạo tác động mở đường cho những hành trình theo đuổi lớn hơn.
Đây là cách “bắt lấy một thiên thể nhỏ”:
- Hãy viết ra điều gì đó bạn muốn dành cho bản thân vào ngày mai. Nó cần phải là điều nằm ngoài những gì bạn đã lên kế hoạch. Hãy bổ sung thêm điều gì đó khiến ngày mai trở nên tốt đẹp hơn so với khi bạn không thêm vào “giá trị thiên-thể-nhỏ”. Giống như các ví dụ ở trên – có thể là gọi điện cho ai đó, gặp một người bạn, đi leo núi, chơi trò chơi hoặc nghe bản nhạc yêu thích, xem một bộ phim, hoặc viết lách. Nó có thể là bất cứ điều gì khiến bạn cảm thấy ngày mai tốt hơn một chút.
- Hãy viết những việc cần làm để điều đó diễn ra vào ngày mai.
- Thực hiện nó.
- Ngày kế tiếp, sau khi đã hoàn thành, hãy mở sổ ghi chép và trả lời câu hỏi sau: “Bạn cảm thấy như thế nào khi chủ động thay đổi ngày của mình bằng cách thêm vào thiên-thể-nhỏ này?” Sau đó trả lời câu hỏi “Nếu tôi có thể thay đổi những ngày của mình để có nhiều giá trị hơn, tôi sẽ theo đuổi điều gì khác? Tôi có thể bắt lấy những thiên-thể-nhỏ ngắn hạn nào?”
Thi thoảng, hãy tự nhắc nhở rằng mình có thể bắt lấy bao nhiêu thiên-thể-nhỏ tùy thích miễn bản thân dành thời gian để tạm nghỉ, xác định giá trị làm cho ngày của mình tốt hơn một chút, và rồi nắm bắt nó.
<< Phần trước << | | | | | >> Phần tiếp theo
<<Trở lại mục lục>>
REASON 